Τρίτη, 3 Αυγούστου 2010

Γιατί τρώμε χωρίς να πεινάμε;




Η αύξηση του σωματικού βάρους, οφείλεται κυρίως στην ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής σε συνδυασμό με την ποιότητα της. Είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις εκείνες στις οποίες η υπερβολική αύξηση του βάρους οφείλεται σε ορμονικές διαταραχές ή σωματικές παθήσεις ανεξάρτητες με συναισθηματικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς.


Το να τρώμε για συναισθηματικούς λόγους είναι μια φυσιολογική διαδικασία. Οι άνθρωποι όλων των εποχών και των φυλών ανέκαθεν γιόρταζαν ένα γεγονός τρώγοντας και πίνοντας. Στα δυσάρεστα αλλά και στα ευχάριστα έρχονται συνήθως συγγενείς και φίλοι φέρνοντας γλυκά, φαγητά και ποτά. Και δυστυχώς είναι αρκετές οι φορές εκείνες στις οποίες τα άτομα διαπιστώνουν ότι δε μπορούν να πειθαρχήσουν στην ποσότητα και την ποιότητα της τροφής που προσλαμβάνουν. Η συστηματική ‘συναισθηματική’ λήψη τροφής με την χρήση της οποίας ο εγκέφαλος του ατόμου έχει συνηθίσει να διορθώνει αρνητικά συναισθήματα, οδηγεί σε αύξηση του σωματικού βάρους και τελικά στην παχυσαρκία.


Πίσω από αυτή την έλλειψη πειθαρχίας ή τη μειωμένη θέληση επιβολής ορίων κρύβεται αλλαγή στη χημεία των ουσιών του εγκεφάλου που ονομάζονται νευροδιαβιβαστές. Η γνώση και η κατανόηση αυτών των βιολογικών παραμέτρων ενδεχομένως να επιδράσουν στην αλλαγή των διατροφικών συνηθειών του ατόμου προς το καλύτερο.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ
Κάθε δευτερόλεπτο συμβαίνουν στον εγκέφαλο μας περισσότερες από 100000 χημικές αντιδράσεις. Η βάση αυτών είναι η επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων του εγκεφάλου που γίνεται μέσω ‘μηνυμάτων’.


Τα μηνύματα αυτά στέλνονται μέσω των ουσιών ταχυδρόμων του εγκεφάλου που λέγονται νευροδιαβιβαστές. Πολλοί νευροδιαβιβαστές ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε αλλά και τα συναισθήματα μας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Κάποιοι δημιουργούν μεγαλύτερη κινητικότητα και ετοιμότητα δράσης ενώ άλλοι παρακινούν πιο κατασταλτικές συμπεριφορές.
ΟΙ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΡΟΦΗΣ


Σεροτονίνη: Tα επίπεδα αυτής της ουσίας είναι χαμηλά σε όσους έχουν κατάθλιψη. Όταν βρίσκεται σε φυσιολογική ποσότητα στον οργανισμό, η όρεξη είναι μειωμένη και το άτομο νιώθει αίσθημα πληρότητας. Οι υδατάνθρακες συμβάλλουν στην σύνθεση της σεροτονίνης για αυτό και όταν δε νιώθουμε καλά ο οργανισμός μας σκέφτεται ‘να καταναλώσει κάτι γλυκό’ ή ‘να φάει λίγο ψωμάκι ή ένα κριτσίνι΄. Αυτό συμβαίνει επειδή το γλυκό ή το κριτσίνι θα οδηγήσει στη σύνθεση της σεροτονίνης και θα αυξήσει τα επίπεδα της γλυκόζης μας αποτομα, συνεπώς θα νιώσουμε καλύτερα ‘αυτομάτως’. Εδώ όμως βρίσκεται και η παγίδα γιατί έτσι εκπαιδεύουμε τον οργανισμό μας να ζητά απαιτητικά γλυκό ή ψωμί κάθε φορά που δε νιώθει καλά, κάτι το οποίο μπορεί να μας οδηγήσει σε αύξηση βάρους μακροπρόθεσμα. Επιπροσθέτως η κατανάλωση γλυκών προκαλεί μετα – καταναλωτικές τύψεις, αίσθημα απώλειας αυτοελέγχου και κατάθλιψη, κατά συνέπεια η ευχαρίστηση από αυτά είναι ουσιαστικά μόνο στιγμιαία.
Ενδορφίνες: Eίναι τα φυσικά όπλα του οργανισμού για την καταπολέμηση του πόνου και την πρόκληση αναλγητικής δράσης. Έρευνες έχουν δείξει ότι τροφές που συνδυάζουν υδατάνθρακα με λιπαρά οδηγούν στην μείωση του πόνου και την πρόκληση ικανοποίησης. Η σοκολάτα αποτελεί παράδειγμα ενός τέτοιου είδους τροφής. Η σοκολάτα επιπροσθέτως περιέχει φαινυλαιθυλαλαμίνη, μια ουσία που προκαλεί κατευθείαν την έκκριση ενδορφίνης. Ας μην ξεχνάμε ότι ο εγκέφαλος θυμάται ποια ουσία ή κατάσταση του προκαλεί εύκολα και γρήγορα (χωρίς πολύ κόπο) την κατάσταση ηρεμίας που αποζητά και ανατρέχει κατευθείαν σε αυτή.
Ντοπαμίνη: Aυτός ο νευροδιαβιβαστής αυξάνει την ετοιμότητα και την εγρήγορση και σύμφωνα με νεώτερες έρευνες τροφές όπως το κρέας και το τυρί συντελούν στην παραγωγή της. Η ντοπαμίνη ανταγωνίζεται τη δράση της σεροτονίνης για αυτό και οι τροφές αυτές δρουν κατά κάποιον τρόπο ‘ανταγωνιστικά’ σε σχέση με τους υδατάνθρακες για την παροχή ηρεμίας και ικανοποίησης.
Από την Κάλλια Γιαννιτσοπούλου
Κλινική διαιτολόγο – διατροφολόγο, MSc, MBA, SRD
Yπεύθυνη του Επιστημονικού Διαιτολογικού Κέντρου ‘Σώμα Υγιές’

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου