Tι είναι τα πρόσθετα, γιατί χρησιμοποιούνται στη Βιομηχανία τροφίμων και ποια η επίδραση τους στη υγεία μας?

Τα πρόσθετα είναι ουσίες που προστίθενται σε ένα τρόφιμο για την παρασκευή, τη συντήρηση, τη βελτίωση της γεύσης και της εμφάνισής του. Τα πρόσθετα εμφανίζονται στις συσκευασίες με το γράμμα E και ένα χαρακτηριστικό τριψήφιο αριθμό (π.χ. E200), αλλά μπορεί να φαίνεται και με τη χημική τους ονομασία. H χρήση των πρόσθετων καθορίζεται από τον Κώδικα Τροφίμων και Ποτών και τις ισχύουσες διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Oι χρωστικές Tα τρόφιμα στα οποία έχει προστεθεί χρωστική ουσία αναφέρονται ως χρωματισμένα. Η χρήση των χρωστικών γίνονται σύμφωνα με ορισμένους  κανονισμούς, με βάση την επιτρεπόμενη ημερήσια δόση για τον άνθρωπο. Οι επιδράσεις της χρήσης χημικών πρόσθετων στην υγεία των καταναλωτών δεν έχουν μελετηθεί μακροπρόθεσμα, ενώ παράλληλα εμφανίζονται αλλεργικές αντιδράσεις σε κάποια πρόσθετα.

Tα συντηρητικά προστίθενται στα τρόφιμα για να  το διαφυλάξουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Στόχος τους είναι να εμποδίσουν την είσοδο των μικροβίων και των μικροοργανισμών στα συστατικά του συσκευασμένου τροφίμου.

Tα αντιοξειδωτικά προστίθενται στα τρόφιμα για να τα προστατέψουν από αλλοιώσεις λόγω της οξείδωσης.

Oι σταθεροποιητές (γαλακτοματοποιητές, σταθεροποιητές, πυκνωτικά, πηκτικά μέσα). Oι ουσίες αυτές σταθεροποιούν τη σύνθεση των τροφών κρατώντας το νερό στο εσωτερικό των κυττάρων.

 Ανδρέου Ελένη , Κλινικός Διαιτολόγος, RD, LD, PhD Can. 

ΠΗΓΗ http://www.mednutrition.gr/content/view/3983/123/

Τα συντηρητικά στη διατροφή μας

Ένα από τα βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη διατροφή είναι σίγουρα η συνεχής απομάκρυνση από την κατανάλωση φρέσκων τροφίμων και διατροφικών συστατικών και η αυξανομένη κατανάλωση τυποποιημένων τροφίμων. Τα τρόφιμα αυτά είναι επεξεργασμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να διαρκούν περισσότερο, είτε κατεψυγμένα, είτε μακράς διάρκειας, είτε προμαγειρεμένα, αλλά ταυτόχρονα να έχουν καλύτερο χρώμα, γεύση, εμφάνιση. Για να επιτευχθεί η μακρύτερη συντήρησή τους τα υλικά ή τα τρόφιμα υφίστανται διάφορες ειδικές επεξεργασίες, ενώ είναι ιδιαίτερα συχνή η προσθήκη σε αυτά ουσιών που ονομάζονται συντηρητικά.

Τα συντηρητικά ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία που αποτελείται από τα προσθετικά ή πρόσθετα τροφίμων, και δεν είναι τίποτα άλλο από φυσικές ή συνθετικές ουσίες που προστίθενται στις τροφές, είτε σε όσες είναι έτοιμες για κατανάλωση, είτε σε ποτά - αναψυκτικά και λειτουργούν πέρα από συντηρητικές, ως χρωστικές, αντιοξειδωτικές, ή ενισχυτικές ουσίες όπως π.χ. για ενίσχυση γεύσης.

Οι ουσίες κωδικοποιούνται με το συνδυασμό του γράμματος 'Ε' και ενός αριθμού και αναφέρονται υποχρεωτικά στις ετικέτες συσκευασίας των τροφίμων με βάση ένα σχέδιο αρίθμησης που καθορίζεται από την επιτροπή Κώδικα Διατροφής (Codex Alimentarius). Βέβαια, αν και αναφέρονται στις ετικέτες, πολλοί λίγοι είναι εκείνοι που είτε τις διαβάζουν, είτε τις καταλαβαίνουν. Χαρακτηριστικά να αναφερθεί πως σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα για τις ετικέτες τροφίμων που διοργάνωσε το Ίδρυμα Αριστείδης Δασκαλόπουλος το 44% των Ελλήνων καταναλωτών δεν διαβάζει ποτέ τις ετικέτες των τροφίμων ή τις διαβάζει μερικές φορές, τη στιγμή όμως που τα Ε (συντηρητικά, χρωστικές κ.ά.) που αναγράφονται στις ετικέτες επηρεάζουν αρνητικά 6 στους 10 τους καταναλωτές, τόσο ώστε να μην τα αγοράσουν ή να τα αγοράσουν σπανιότερα.

Κατάλογος πρόσθετων τροφίμων που επιτρέπεται η χρήση τους στην Ε.Ε.

• Γλυκαντικά
• Χρωστικές
• Συντηρητικά
• Αντιοξειδωτικά
• Γαλακτωματοποιητές, Πυκνωτικά μέσα, Πηκτωματογόνοι παράγοντες, Συμπλοκοποιητές, Σταθεροποιητές

Συντηρητικά

Πρόσθετα τροφίμων – τα χρειαζόμαστε;

Η καταναλωτική ζήτηση και η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας των τροφίμων οδήγησαν σε ευρύτερη και πιο διαδεδομένη χρήση των προσθέτων. Κατά συνέπεια, απολαμβάνουμε οικονομικά,  υψηλής ποιότητας και θρεπτικά τρόφιμα.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν πρόσθετα. Το ίδιο και οι αρχαίοι Έλληνες. Αλλά ακόμα και σήμερα εξακολουθούμε να τα χρησιμοποιούμε. Τα πρόσθετα των τροφίμων, με την ευρεία έννοια, είναι οποιεσδήποτε ουσίες προστίθενται στις τροφές με στόχο να ενισχύσουν την ασφάλειά τους, τη θρεπτική αξία τους ή/και την ελκυστικότητά τους.
Τα πρόσθετα συντηρούν, βελτιώνουν τη γεύση και το άρωμα, ομογενοποιούν, πήζουν και δίνουν χρώμα στα τρόφιμα. Χάρη σε αυτά το ψωμί δεν μουχλιάζει, οι σάλτσες δεν «κόβουν», το κρέας γίνεται παστό και η μαργαρίνη αποκτά το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα της. Πρόσθετο είναι και το «μπέικιν πάουντερ» (baking powder) στα μίγματα για την παρασκευή κέικ και οι ουσίες που χρησιμοποιούνται στις μαρμελάδες για να τους δώσουν αυτή τη ζελατινώδη υφή. Τα πρόσθετα διατηρούν την ποιότητα και τη συνοχή των συστατικών των προϊόντων και μειώνουν τις διατροφικές τους ατέλειες. Οι καταναλωτές θεωρούν πλέον δεδομένη την πληθώρα των τεχνολογικών και αισθητικών ωφελειών που απορρέουν από τη χρήση προσθέτων καθώς και τη μεγαλύτερη ευκολία στη χρήση που αυτά εξασφαλίζουν.
Από που προέρχονται;

12 Πρόσθετα-Συντηρητικά που πρέπει ν΄ αποφεύγουμε

Το να προσθέτουμε κάτι, μία ουσία, σε κάποιο τρόφιμο δεν είναι πάντα μια καλή ιδέα, ειδικά όσον αφορά την υγεία μας. Παρακάτω λοιπόν, αναφέρονται 12 πρόσθετες ουσίες, που είναι καλό ν΄ αφαιρέσουμε από τη διατροφή μας, σύμφωνα με την ιστοσελίδα MSN Health and Fitness:
1. Νιτρικό ή νιτρώδες άλας νατρίου (Sodium Nitrate ή Sodium Nitrite)
Ένα συντηρητικό, χρωστική και αρωματική ουσία που προστίθεται συνήθως στο μπέικον, το ζαμπόν, τα λουκάνικα, τα κονσερβοποιημένα κρέατα, τα καπνισμένα ψάρια, και το παστό βοδινό. Μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση του με διάφορους τύπους καρκίνων.
2. BHA και BHT (Butylated hydroxyanisole ή butylated hydrozyttoluene)
Χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση κοινών οικιακών τροφίμων. Βρίσκονται σε δημητριακά, τσίχλες, πατατάκια και φυτικά έλαια. Είναι οξειδωτικά, τα οποία σχηματίζουν ενδεχόμενες καρκινογόνες αντιδραστικές ενώσεις στο σώμα μας.
3. Propyl Gallate
Ένα συντηρητικό, που χρησιμοποιείται συχνά μαζί με τα BHA και BHT. Βρίσκεται μερικές φορές στα προϊόντα κρέατος, τη βάση σε σούπες κοτόπουλου, και τις τσίχλες. Μελέτες σε ζώα έχουν προτείνει ότι θα μπορούσε να συνδεθεί με τον καρκίνο.
4. Monosodium Glutamate (MSG)
Το MSG είναι ένα αμινοξύ που χρησιμοποιείται ως ενισχυτικό γεύσης σε σούπες, σάλτσες σαλάτας, πατατάκια, κατεψυγμένες εντράδες (γεύματα με κρέας) και τα τρόφιμα εστιατορίων. Μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλους και ναυτία και συνδέεται, μέσω μελετών σε ζώα, με την καταστροφή νευρικών κύτταρα στους εγκεφάλους νεαρών ποντικιών.

Μερικές κατηγορίες πρόσθετων

Τι είναι, λοιπόν, τα πρόσθετα τροφίμων;

Τα πρόσθετα τροφίμων είναι ουσίες, οι οποίες προστίθενται στα τρόφιμα, ώστε να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένους τεχνικούς σκοπούς, και ομαδοποιούνται ανάλογα με τη λειτουργία που επιτελούν, όταν προστίθενται σε ένα τρόφιμο, π.χ. σταθεροποιητές, πηκτικά μέσα, πυκνωτικά μέσα, αντισυσσωματοποιητικοί παράγοντες, αέρια συσκευασίας και προωστικοί παράγοντες. Ως πρόσθετα αναγνωρίζονται μόνο οι ουσίες, οι οποίες δεν καταναλώνονται συνήθως ως τρόφιμα και δεν χρησιμοποιούνται ως χαρακτηριστικά συστατικά των τροφίμων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τρεις κατευθυντήριες οδηγίες καθορίζουν τη λίστα προσθέτων προς χρήση (και την απαγόρευση άλλων), τα τρόφιμα στα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα πρόσθετα, καθώς και τα ανώτερα επίπεδα αυτών. Τα πρόσθετα που έχουν εγκριθεί ως ασφαλή για προσθήκη σε τρόφιμα χαρακτηρίζονται από έναν αριθμό E (Ε – από το αρχικό γράμμα της λέξης Ευρώπη), έτσι ώστε να είναι δυνατή με απλό και εύχρηστο τρόπο η επισήμανση των επιτρεπόμενων πρόσθετων σε όλη την έκταση της ΕΕ, όπου υπάρχει μεγάλη ποικιλία ομιλούμενων γλωσσών.