Ετικέτες τροφίμων: Χαμένοι στη μετάφραση;

Οι συσκευασίες αρκετών τροφίμων πλέον αναφέρουν την έκφραση 'μερικώς υδρογονωμένα λίπη'. Λίγοι, όμως γνωρίζουν πως πίσω από τη δυσνόητη αυτή λέξη κρύβονται τα τρανς λιπαρά.
Τι είναι και πού βρίσκονται;


Τα τρανς λιπαρά αποτελούν μια μορφή λιπαρών που συναντάμε μόνο σε τρόφιμα και προκύπτουν κατά την επεξεργασία ελαίων για την παρασκευή τροφίμων όπως μπισκότα, γλυκά, προτηγανισμένα προϊόντα και αλμυρά σνακς όπως γαριδάκια.
Πόσο ύποπτα είναι; Το αρνητικό στην υπόθεση των τρανς λιπαρών είναι πως μοιάζουν πολύ με τα κορεσμένα λίπη, ενώ πολλές έρευνες έχουν δείξει πως μια διατροφή πλούσια σε τέτοιου είδους λιπαρά έχει αρνητική επίπτωση στην υγεία της καρδιάς, εφόσον αυξάνουν την LDL, 'κακή' χοληστερόλη και μειώνουν την HDL-'καλή' χοληστερόλη.

Πόσα τρανς λιπαρά επιτρέπεται να καταναλώνουμε;

Τι κρύβουν οι ετικέτες των τροφίμων;

Ε, λοιπόν ναι. Το επόμενο Σάββατο, που θα πάτε στο super market, θα πάρετε μαζί και τα γυαλιά της μυωπίας σας. Θα τα φορέσετε καθώς θα διασχίζετε με το καροτσάκι τους διαδρόμους και πριν επιλέξετε οποιοδήποτε προϊόν, θα διαβάζετε προσεκτικά την ετικέτα του (με το ανάλογο περισπούδαστο ύφος…) προκαλώντας τον θαυμασμό των υπόλοιπων πελατών αλλά και καμαρώνοντας κρυφά, που επιτέλους αποκτήσατε καταναλωτική συνείδηση….

Η αλήθεια πίσω από τις ετικέτες

Πολύ καλά κάνετε. Οφείλουμε να ξέρουμε, τι τρώμε. Και ακόμη και αν δεν τα πολυκαταλαβαίνουμε όλα όσα αναγράφονται στις ετικέτες των τροφίμων, το να έχουμε έστω μια στοιχειώδη ιδέα για το πόσες θερμίδες περιέχει ένα τρόφιμο ή πόσα λιπαρά, είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς αποκτάμε μια νέα οπτική στη διαμόρφωση του καθημερινού μας διαιτολογίου.

Όμως, οι φωνές που αναφέρουν, πως οι ετικέτες των τροφίμων είναι σε αρκετά σημεία παραπλανητικές, δυστυχώς πληθαίνουν. Πολλοί μιλούν για συστατικά, που ενώ αναγράφονται σε μια ετικέτα ούτε καν εμπεριέχονται στο τρόφιμο ενώ άλλοι πιστεύουν, πως και οι αναφερόμενες ποσότητες είναι εντελώς ψευδείς.

ΥΓIΕΙΝΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Tην επόμενη φορά που θα απλώσουμε το χέρι μας στο ράφι του καταστήματος τροφίμων, ας φροντίσουμε να ελέγξουμε τα συστατικά στην ετικέτα του προϊόντος που θα επιλέξουμε και ας σκεφτούμε: "Είναι, άραγε αυτό το προϊόν ό,τι πιο υγιεινό θα μπορούσα να αγοράσω;"
Τι πληροφορίες υπάρχουν στις ετικέτες τροφίμων και γιατί είναι σημαντικές; Θα πρέπει να κοιτάξουμε την ετικέτα τροφίμων πάνω στη συσκευασία του προϊόντος που έχουμε μπροστά μας και να ψάξουμε να βρούμε:

1.Το όνομα του προϊόντος: (το όνομα δεν μπορεί να είναι παραπλανητικό. Εφ' όσον λέει "σοκολάτα γάλακτος με δημητριακά και σταφίδες", πρέπει να έχει μέσα πραγματική σοκολάτα γάλακτος και όχι αρωματικές ουσίες).

2.Την ημερομηνίας λήξης: (πρέπει να υπάρχει σε όλα τα τρόφιμα που αγοράζουμε. Να υπολογίσουμε ότι το προϊόν που αγοράζουμε πρέπει να καταναλωθεί πριν από αυτή την ημερομηνία).

3.Τον πίνακα συστατικών: (είναι μια από τις πιο βασικές πληροφορίες της ετικέτας τροφίμων. Να προτιμάμε τα προϊόντα που αποτελούνται από φυσικά συστατικά και να αποφεύγεις αυτά που περιέχουν χρώματα ή συντηρητικά. Το πρώτο συστατικό της σοκολάτας π.χ. "σόκο-σόκ" είναι η ζάχαρη. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στη συγκεκριμένη σοκολάτα υπάρχει περισσότερη ζάχαρη από κάθε άλλο συστατικό).

4.Το βάρος ή η ποσότητα του προϊόντος: (η ποσότητα πρέπει να αναφέρεται. Συχνά, εμφανίζεται ένα μεγάλο e, το οποίο σημαίνει ότι η ποσότητα -ίσως- να διαφέρει λίγο από συσκευασία σε συσκευασία. Δύο διαφορετικές συσκευασίες με το ίδιο μέγεθος δεν έχουν πάντα την ίδια ποσότητα περιεχομένου).

5.Τις οδηγίες χρήσης και φύλαξης: (οδηγίες για τη σωστή χρήση και φύλαξη του προϊόντος).

6.Το όνομα και τη διεύθυνση του κατασκευαστή: (πρέπει να αναφέρονται).
Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που σε επηρεάζουν για να αγοράσεις ένα συγκεκριμένο προϊόν (η τιμή του, η γνώμη κάποιου φίλου ή μέλους της οικογένειας, η συσκευασία, το άρωμά του). Ίσως ένας από αυτούς να είναι και η διαφήμιση. Ο στόχος των διαφημίσεων είναι να σε πείσουν να αγοράσεις το προϊόν ή την υπηρεσία που προσφέρουν, π.χ. να αγοράσεις μια συγκεκριμένη μάρκα σοκολάτας ή να πας σε κάποιο συγκεκριμένο εστιατόριο.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΑ

Αλλάζουν οι ετικέτες στα τρόφιμα

Με στόχο τη μείωση των ποσοστών παχυσαρκίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετοιμάζει νέους, αυστηρούς κανόνες για τις ετικέτες στις συσκευασίες των τροφίμων. Οι ετικέτες θα είναι ίδιες σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Εκτός από τη διατροφική αξία του κάθε προϊόντος, οι ετικέτες θα αναγράφουν και τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.  Επίσης, θα αναγράφονται υποχρεωτικά πλέονθερμίδες, λίπη, κορεσμένα λίπη, γλυκαντικές ουσίες και αλάτι. Σε άλλο σημείο της ετικέτας θα πρέπει να αναγράφεται η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, θρεπτικές ίνες και τα λεγόμενα τα τρανς-λιπαρά. Για την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών, οι πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται με ομοιογενή τρόπο, ως περιεκτικότητα ανά 100 γραμμάρια ή 100 ml όταν πρόκειται για υγρά. Οι ευρωβουλευτές, ωστόσο, απέρριψαν πρόταση να χρησιμοποιηθούν χρώματα που θα αναδεικνύουν την περιεκτικότητα σε αλάτι, ζάχαρες και λίπη στα κατεργασμένα τρόφιμα.

Ψάρι, κρέας και φρούτα

Επιπλέον, υποχρεωτική θα είναι και η αναγραφή της χώρας προέλευσης, που ήδη ισχύει αλλά μόνο στο κρέας, τα γαλακτοκομικά, τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά και άλλα προϊόντα που δεν θεωρούνται ότι περιέχουν ή είναι μόνο ένα συστατικό.

Ειδικά για το λευκό και κόκκινο κρέας και τα ψάρια, η χώρα προέλευσης θα πρέπει να αναγράφεται ακόμα και όταν αυτά αποτελούν μόνο μέρος των συστατικών ενός κατεργασμένου προϊόντος.

Επισήμανση Τροφίμων - Ετικέτες - Food Labelling

Οι καταναλωτές σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν στη διάθεσή τους μια ολοένα αυξανόμενη ποικιλία τροφίμων, κυρίως σε ό,τι αφορά βιομηχανικά επεξεργασμένα και προπαρασκευασμένα προϊόντα. Επομένως, καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο να κάνει κάποιος υγιεινές επιλογές, οι οποίες βασίζονται σε ορθή ενημέρωση, τη στιγμή που βρίσκεται στους διαδρόμους των σουπερμάρκετ. Η επισήμανση των τροφίμων ίσως είναι ένας γρήγορος οδηγός ενημέ

ρωσης των καταναλωτών σε σχέση με το θρεπτικό περιεχόμενο διαφόρων προϊόντων και όχι μόνο. Πληροφορίες για την ασφάλεια των καταναλωτών (συνθήκες διατήρησης, οδηγίες προετοιμασίας, αλλεργιογόνα, κτλ).

Τι να προσέχουμε στις ετικέτες των τροφίμων;

Πώς πρέπει να είναι οι ετικέτες των τροφίμων σύμφωνα με την νομοθεσία της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) έχει θεσπίσει κανόνες σήμανσης, για τα τρόφιμα, με σκοπό να βοηθήσει όλους τους Ευρωπαίους καταναλωτές να γνωρίζουν τι αγοράζουν. Οι κανόνες αποσκοπούν, στη διασφάλιση ολοκληρωμένης ενημέρωσης των καταναλωτών, για τα προϊόντα διατροφής, που αγοράζουν.
Πέρα από τις πληροφορίες, που απαιτούνται, βάσει του νόμου, οι παραγωγοί είναι ελεύθεροι να παράσχουν οποιαδήποτε επιπρόσθετη πληροφορία επιθυμούν, εφόσον είναι ακριβής και δεν παραπλανά τον καταναλωτή. Υπάρχουν κοινοί κανόνες σήμανσης, για όλα τα τρόφιμα και ειδικοί κανόνες, για το κρέας, τα οινοπνευματώδη και τα ευπαθή τρόφιμα.
Ποσότητα: καθαρή ποσότητα του προϊόντος, που εκφράζεται, ως όγκος, στα υγρά (π.χ. λίτρο, εκατοστόλιτρο) και, ως μάζα, στα άλλα προϊόντα (π.χ. γραμμάρια ή κιλό).
Ονομασία του προϊόντος: πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες, για τη φυσική κατάσταση του τροφίμου ή για την ειδική επεξεργασία, στην οποία έχει υποβληθεί (π.χ. σε σκόνη, κατεψυγμένο, συμπυκνωμένο, καπνιστό κ.λπ.). Η επεξεργασία, με ιοντίζουσα ακτινοβολία, πρέπει να αναφέρεται πάντοτε.
Κατάλογος συστατικών: όλα τα συστατικά πρέπει να αναγράφονται, κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους (εξαίρεση: μείγματα φρούτων ή λαχανικών), συμπεριλαμβανομένων εκείνων, που είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις (π.χ. φιστίκια, γάλα, αβγά, ψάρι).

Ο ρόλος των ετικετών τροφίμων

Ο ρόλος των ετικετών τροφίμων ανέκαθεν ήταν πολύ σπουδαίος, καθώς παρέχουν στον καταναλωτή πολύ σημαντικές πληροφορίες για το προϊόν που έχει μπροστά του και θέλει να αγοράσει. Πολύ περισσότερο σήμερα που οι ρυθμοί της σύγχρονης ζωής είναι τόσο γρήγοροι που μας αναγκάζουν να στρεφόμαστε στην κατανάλωση συσκευασμένων τροφίμων.
Δυστυχώς όμως, παρ΄ όλο που μελέτες έχουν δείξει πως οι καταναλωτές ενδιαφέρονται για διατροφικές πληροφορίες, οι περισσότεροι από αυτούς δε μπορούν να τις κατανοήσουν, αφού οι ετικέτες τους προκαλούν σύγχυση. Μάλιστα, σε έρευνα του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων το 2006 σχετικά με τις ετικέτες τροφίμων, βρέθηκε ότι μόνο το 1/3 του καταναλωτικού κοινού είναι σε θέση να τις κατανοήσει.
Αν και για πολλούς οι ετικέτες τροφίμων θεωρούνται περιττές, στην πραγματικότητα αποτελούν απαραίτητα εργαλεία που μας βοηθούν να αξιολογούμε τρόφιμα και να αποφασίζουμε αν τελικά θέλουμε να τα καταναλώσουμε. Είναι πολύ σημαντικό όμως να γνωρίζουμε πώς να διαβάζουμε σωστά μια ετικέτα τροφίμων, ούτως ώστε να μπορούμε να αντλούμε όλες τις σημαντικές πληροφορίες που περικλείουν. Με μια πρώτη ματιά μια ετικέτα τροφίμων φαίνεται δυσνόητη, αν την παρατηρήσουμε όμως λίγο πιο προσεκτικά θα διαπιστώσουμε ότι στην πραγματικότητα είναι αρκετά απλή.
Στην πράξη, λοιπόν, σε μια ετικέτα ενός συσκευασμένου τροφίμου αναγράφονται οι εξής πληροφορίες: τα συστατικά, το συνολικό βάρος ή όγκος, η ημερομηνία παραγωγής και λήξης και τέλος η διατροφική ανάλυση του προϊόντος. Όσον αφορά στη διατροφική ανάλυση δίνονται πάντα πληροφορίες για την ενέργεια του τροφίμου, δηλαδή πόσες θερμίδες δίνει, τα βασικά μακροθρεπτικά συστατικά απ΄ τα οποία αποτελείται, που είναι οι υδατάνθρακες, οι πρωτεΐνες και τα λίπη, αλλά και για τα μικροθρεπτικά συστατικά που περιέχει και είναι οι βιταμίνες, τα ιχνοστοιχεία και τα μέταλλα.